Interpelacja nr 4990

Podsekretarz stanu Wiesław Leśniakiewicz, 06.11.2024

Odpowiedź na interpelację nr 4990

w sprawie pomocy rządu dla ofiar powodzi w osuszaniu domów i zapewnienia ogrzewania

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 06-11-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 4990[1] Pana Posła Macieja Małeckiego w sprawie pomocy rządu dla ofiar powodzi w osuszaniu domów i zapewnienia ogrzewania, m.in. na podstawie stanowisk przekazanych przez Ministerstwa: Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Klimatu i Środowiska oraz Infrastruktury, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W budżecie państwa zabezpieczono środki finansowe na pomoc poszkodowanym w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Każda poszkodowana rodzina bądź osoba samotnie gospodarująca może otrzymać:

Jednorazowy zasiłek powodziowy do 2 tys. zł, przyznawany na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi[2].

Zasiłek w wysokości 8 tys. zł na tzw. „pomoc doraźną”.

Zasiłek na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego bądź lokalu mieszkalnego do 200 tys. zł – kwota pomocy finansowej jest przyznawana w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń.

Zasiłek na remont lub odbudowę budynku gospodarczego (wykorzystywanego dla celów bytowych) do 100 tys. zł – kwota pomocy finansowej jest przyznawana w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń.

W celu otrzymania pomocy poszkodowani powinni zgłosić się do właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej.

W sytuacji ogłoszenia stanu klęski żywiołowej procedura rozpatrywania wniosków ma charakter uproszczony. Po złożeniu wniosku przez osobę lub rodzinę poszkodowaną, pracownik socjalny przeprowadza rodzinny wywiad środowiskowy – niezwłocznie, nie później niż w terminie 2 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o potrzebie przyznania świadczenia. Przedmiotowy wywiad, w przypadku klęski żywiołowej, ma postać skróconą (wypełniane są tylko rubryki dotyczące niezbędnych danych osobowych oraz opisywane doznane szkody). W powyższym zakresie obowiązuje rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 września 2024 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego[3].

Przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej[4] wśród świadczeń pieniężnych wymieniają zasiłek celowy dla osób i rodzin, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 i 3 ww. ustawy). Zasiłek może zostać przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Przyznawanie i wypłacanie zasiłków należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez gminę (art. 18 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy).

Ze względu na finansowanie zasiłków przyznawanych z tytułu klęski żywiołowej z budżetu państwa, szczegółowe informacje na temat możliwości pozyskania środków finansowych na pomoc ofiarom powodzi, która wystąpiła we wrześniu 2024 r. określają Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku[5].

Przedmiotowy dokument jest dostępny na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA), w zakładce Co Robimy – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych.

W sytuacji kryzysu i klęski żywiołowej (oprócz realizacji standardowych form pomocy) gmina może również przyznać pomoc w formie jednego gorącego posiłku dziennie oraz pomoc rzeczową w postaci produktów żywnościowych. Wskazana pomoc może zostać przyznana bez przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz wydania decyzji administracyjnej, a wydatków poniesionych przez gminę beneficjent nie musi zwracać (art. 48b ust. 5 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej). Wskazana pomoc jest zadaniem własnym gminy[6].

Jednocześnie uprzejmie informuję, że już w pierwszych dniach powodzi Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych (Agencja), na podstawie decyzji Ministra SWiA, uruchomiła zasoby i rozpoczęła wydawanie niezbędnego asortymentu, zgodnie z potrzebami zgłaszanymi przez organy jednostek samorządu terytorialnego z terenów dotkniętych żywiołem. Agencja pozostaje w kontakcie z lokalnymi władzami terenowymi i za pośrednictwem Ministerstwa SWiA realizuje ich potrzeby w zakresie wydawania środków do usuwania skutków powodzi, przekazując m.in. środki dezynfekujące i ochrony osobistej, maszty oświetleniowe, agregaty prądotwórcze oraz osuszacze. Według stanu na 25 października 2024 r. Agencja przekazała sprzęt techniczny do walki z powodzią oraz usuwania jej skutków o wartości około 50 mln zł.

Poniżej przedstawiam zestawienie dotyczące liczby osuszaczy, pomp i agregatów pompowych oraz agregatów prądotwórczych przekazanych przez Agencję (stan na 25 października 2024 r.)

Lp. | Rodzaj asortymentu | Wydano z rezerw [szt.] | Zakupiono dla powodzian [szt.] | Wydano z zakupu dla powodzian [szt.] | Zaplanowane do wydania [szt.] | Suma wydanych [szt.]

1. | Nagrzewnice [elektr. 3,3 kW - 9kW, olej. 21kW] | 75 | 450 | - | 100 | 75

2. | Osuszacze [12 l/24h - 166 l/24h] | 461 | 1709 | 1709 | - | 2170

3. | Agregaty prądotwórcze [3,9 kW - 200 kW] | 134 | 1200 | 83 | 318 | 217

4. | Pompy/Agregaty pompowe [250 m3/h , 540 m3/h] | 8 (2 już zwrócone) | - | - | - | 8 (2 już zwrócone)

Ponadto, na polecenie Ministra SWiA, Agencja realizuje zadania, mające na celu zapewnienie schronienia osobom najbardziej tego potrzebującym.

Natomiast odnosząc się do kwestii pomocy w zapewnieniu energii elektrycznej lub paliwa niezbędnych do osuszania pomieszczeń zajmowanych przez poszkodowanych ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw[7] przewiduje dodatkowe wsparcie finansowe na pokrycie kosztów energii elektrycznej i paliw, niezbędnych do osuszenia zalanych pomieszczeń. Powyższe wsparcie zwiększa o 1 tys. zł zasiłek powodziowy dla gospodarstw domowych, poszkodowanych w wyniku powodzi na terenach objętych stanem klęski żywiołowej. Regulacja zakłada zwiększenie istniejącego świadczenia zamiast wprowadzania odrębnego rozwiązania, tak aby ułatwić procedurę jego pozyskiwania w gminach[8].

Ustawa o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 23 października 2018 r. o Rządowym Funduszu Rozwoju Dróg[9], mające na celu umożliwienie dofinansowania z Funduszu zadań powodziowych, tzn. zadań dotyczących dróg samorządowych zniszczonych lub uszkodzonych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. lub osunięcia ziemi, będącego jej skutkiem. Obecnie trwają prace nad zapewnieniem środków finansowych na realizację zadań powodziowych przewidzianych w ww. przepisach prawa[10].

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, przekazaną zgodnie z właściwością Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji pismem Pana Karola Grzybowskiego, Podsekretarza Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (znak DSP.INT.4610.1146.2024) w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrami: Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Klimatu i Środowiska oraz Infrastruktury

[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 654, z późn. zm.

[3] Dz. U. poz. 1391

[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.

[5] zatwierdzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji 18 października 2024 r.

[6] stanowisko Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 15 października 2024 r., sygn. BM-II.059.1.520.2024

[7] Dz. U. poz. 1473

[8] stanowisko Ministra Klimatu i Środowiska z 3 października 2024 r., sygn. DEL-WRD.050.1.2024.SK

[9] Dz. U. z 2023 r. poz. 1983, z późn. zm.

[10] stanowisko Ministerstwa Infrastruktury z 11 października 2024 r., sygn. DDP-1.054.29.2024