Interpelacja nr 4428

Sekretarz stanu Tomasz Szymański, 16.09.2024

Odpowiedź na interpelację nr 4428

w sprawie publikacji uchwał w sprawie zasad przyznawania diet radnym oraz zwrotu kosztów podróży służbowych

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 16-09-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 4428 Pani Poseł Marii Małgorzaty Janyskiej i grupy Posłów[1] w sprawie publikacji uchwał w sprawie zasad przyznawania diet radnym oraz zwrotu kosztów podróży służbowych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Na wstępie pragnę zaznaczyć, że do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie były dotychczas zgłaszane kwestie poruszone w przedmiotowej interpelacji. Niemniej, uprzejmie informuję, że działalność jednostek samorządu terytorialnego podlega ocenie organów nadzoru. O podmiotach sprawujących nadzór nad samorządem terytorialnym stanowi art. 171 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wymieniając: Prezesa Rady Ministrów i wojewodów, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe (wskazane kwestie zostały określone w ustawach szczegółowych). W ustawie zasadniczej zostało także doprecyzowane, że działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem (art. 171 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Podstawowym organem administracji państwowej zobligowanym do sprawowania nadzoru nad stanowieniem prawa przez organy jednostek samorządu terytorialnego jest wojewoda. W kontekście powyższego nie sposób pominąć, że sprawowanie nadzoru przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej nad wojewodami odbywa się w granicach ściśle określonych przepisami prawa, również na podstawie kryterium zgodności z prawem. Powyższe nie oznacza generalnej kompetencji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wkraczania w działalność ww. organów. Podjęcie jakichkolwiek działań może nastąpić na podstawie kryterium i zasad określonych ustawą[2]. Okoliczność przyznania ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej nadzoru nad działalnością wojewody na podstawie kryterium legalności nie uprawnia także Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do zobowiązania wojewody do podejmowania określonych czynności nadzorczych wobec organów jednostek samorządu terytorialnego, bądź do jej oceny. Wskazana sfera działalności organów nadzoru podlega wyłącznej ocenie sądów administracyjnych. Ponadto, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest uprawniony do wpływania na sposób realizowania przez wojewodów kompetencji nadzorczych, ponieważ byłoby to niezgodne z przepisami obowiązującego prawa, w tym w szczególności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.

Należy również zauważyć, że sposób działania wojewodów w ramach kompetencji nadzorczych wynika nie tylko z obowiązujących aktów prawnych, ale także z wypracowanego orzecznictwa sądów administracyjnych. W judykaturze dominuje pogląd, że „(…) uchwała podjęta na podstawie art. 25 ust. 4 u.s.g.[3] jest aktem prawa miejscowego – wyr. NSA z 28.4.2020 r., II OSK 570/19; z 7.11.2017 r., II OSK 2794/16; wyr. WSA w Rzeszowie z 25.8.2016 r., II SA/Rz 1701/15. Uchwała podjęta na podstawie art. 25 ust. 4 u.s.g. powinna zawierać normy abstrakcyjne, ponieważ diety wypłacane są cyklicznie, powtarzalnie, nie dotyczą więc konkretnego zdarzenia, zamkniętego w określonych ramach czasowych. Przepisy te mają charakter generalny, gdyż ich adresatem nie jest konkretna osoba, ale każdy mieszkaniec, który pełniłby określoną w niej funkcję. Wprawdzie krąg adresatów tej uchwały nie jest zbyt liczny, to jednak poprzez wyznaczenie go wspólną cechą, jaką jest pełnienie funkcji, jej przepisy uzyskały charakter generalny. Nie ulega również wątpliwości, że uchwała ta zawiera przepisy normatywne, na podstawie których jej adresaci uzyskali uprawnienia do diety”[4]. Tym samym powyższe oznacza, że istnieje obowiązek publikowania tego rodzaju uchwały w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Podsumowując, w MSWiA nie są planowane prace zmierzające do zmiany regulacji w zakresie wskazanym w przedmiotowej interpelacji. Jednocześnie uprzejmie informuję, że cyklicznie są organizowane narady z udziałem przedstawicieli komórek organizacyjnych urzędów wojewódzkich odpowiedzialnych za sprawy nadzoru, w których biorą udział również przedstawiciele MSWiA. W trakcie wspomnianych narad są omawiane aktualne zagadnienia nadzorcze, które wynikają z zapadłego orzecznictwa oraz zmian legislacyjnych. Wymiana poglądów przyczynia się niewątpliwie do poprawy spójności działalności nadzorczej. Wyżej wymienione narady są także skutecznym narzędziem wsparcia, służącym organom nadzoru w przypadku pojawiających się wątpliwości i pytań.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Pani Poseł Krystyny Sibińskiej, Pana Posła Jarosława Urbaniaka, Pana Posła Piotra Głowskiego oraz Pani Poseł Zofii Czernow.

[2] Art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2023 r. poz. 190).

[3] Ustawa o samorządzie gminnym.

[4] Art. 25 SamGminU red. Drembkowski/Suwaj 2023, wyd. 1/Drembkowski.