Interpelacja nr 4259

Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska, 27.08.2024

Odpowiedź w pliku (PDF): i04259-o1.pdf (PDF)

Podsekretarz stanu Maciej Duszczyk, 29.08.2024

Odpowiedź na interpelację nr 4259

w sprawie nauczania dorosłych z Ukrainy

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 29-08-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 4259 Pana Posła Marcina Józefaciuka w sprawie nauczania dorosłych z Ukrainy, uprzejmie informuję, że ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa[1] w aktualnym brzmieniu obowiązuje do 30 września 2025 r. Obecnie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji nie są prowadzone prace legislacyjne nad nowelizacją ww. ustawy.

Natomiast pozostałe pytania sformułowane w wystąpieniu Pana Posła dotyczące art. 50a przedmiotowej ustawy pozostają poza zakresem właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 167, z późn. zm.

Sekretarz stanu Henryk Kiepura, 30.08.2024

Odpowiedź na interpelację nr 4259

w sprawie nauczania dorosłych z Ukrainy

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura

Warszawa, 30-08-2024

Szanowny Panie Pośle,

uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa[1] jest ustawą szczególną, istniejącą obok obowiązujących aktów prawnych w obszarze migracji i azylu, w szczególności ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ustawie o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, przewidziano, m.in. szczególne uregulowania dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów przybywających z Ukrainy, a także wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie. Zgodnie z art. 50 ust. 6 tej ustawy, w latach 2023-2025 w celu wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji ww. zadań przekazywane są dodatkowe środki z Funduszu Pomocy na dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie tej ustawy albo którzy przebywają legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w przypadku gdy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Przy podziale środków nie uwzględnia się obywateli Ukrainy, o których mowa wyżej, kształcących się w niepublicznych szkołach podstawowych dla dorosłych, niepublicznych liceach ogólnokształcących dla dorosłych, niepublicznych branżowych szkołach II stopnia lub niepublicznych szkołach policealnych. W konsekwencji zgodnie z art. 50a ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, do dnia 30 września 2025 r. prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby fizyczne niepubliczne szkoły podstawowe dla dorosłych, niepubliczne licea ogólnokształcące dla dorosłych, niepubliczne branżowe szkoły II stopnia oraz niepubliczne szkoły policealne nie otrzymują dotacji, o których mowa w art. 26 ust. 2 i 4-5a oraz art. 31a ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych[2], na uczniów będących obywatelami Ukrainy, o których mowa wyżej.

Rozwiązania wprowadzone ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustanowione zostały z myślą o zapewnieniu szczególnej ochrony i pomocy dzieciom i młodzieży podlegającym obowiązkowi szkolnemu i obowiązkowi nauki. Przyjęcie takiego rozwiązania wynikało i wynika z poszanowania fundamentalnej zasady obowiązującej w sferze finansów publicznych, nakazującej wydatkowanie środków publicznych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasady uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów[3].

Dorosłe osoby przybyłe z terytorium Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r. i chcące się kształcić, najczęściej wybierają szkoły policealne (ponad 95% tych słuchaczy). W systemie informacji oświatowej, wg stanu na 30 września 2022 r. w szkołach policealnych wykazano łącznie 7,3 tys. takich słuchaczy. Natomiast wg stanu na dzień 30 września 2023 r. – 11,8 tys. Ponad 80% z tych 11,8 tys. słuchaczy to słuchacze szkół niepublicznych. W szkołach niepublicznych największym zainteresowaniem cieszą się zawody technik administracji (w roku 2022 r. – 1,2 tys., w roku 2023 – 1,8 tys. słuchaczy), technik usług kosmetycznych (2022 r. – 1,1 tys., 2023 r. – 1,4 tys. słuchaczy) oraz florysta (2022 r. – 0,9 tys., 2023 r. – 1,2 tys. słuchaczy). Zdecydowana większość tych słuchaczy kształci się w formie zaocznej.

Odnosząc się do kwestii dotowania kształcenia osób dorosłych przybyłych z Ukrainy od dnia 24 lutego 2022 r., nie można nie zauważyć, że osoby te mogą korzystać z bezpłatnego kształcenia, m.in. w publicznych szkołach dla dorosłych, a także w publicznych szkołach policealnych (prowadzonych zarówno przez jednostki samorządu terytorialnego jak i przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego lub osoby fizyczne) na warunkach dotyczących obywateli polskich. Na słuchaczy ww. niesamorządowych szkół publicznych, udzielana jest dotacja. Konsekwencją przyjęcia takiego rozwiązania przez ustawodawcę jest zagwarantowanie dorosłym obywatelom Ukrainy, o których mowa w interpelacji, dostępu do bezpłatnej nauki w publicznych szkołach, będących podstawą polskiego systemu oświaty.

Ministerstwo Edukacji Narodowej jest zaangażowane w prace mające na celu wsparcie jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych związanych z kształceniem, wychowaniem i opieką nad dziećmi i uczniami, słuchaczami będącymi obywatelami Ukrainy. Z prowadzonych dotychczas analiz nie wynika, aby zaistniały przesłanki uzasadniające uregulowanie w odmienny niż dotychczasowy sposób kwestii podniesionych w interpelacji nr 4259.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu

[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 167 z późn. zm.

[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 754

[3] Art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1270, z późn. zm.).