Interpelacja nr 3726

Zasady funkcjonowania instytucji pieczy zastępczej w obecnym systemie prawnym reguluje ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. 2011 nr 149 poz. 887). Ustawodawca na wstępie aktu określił ratio legis tej regulacji, podkreślając, że służy ona „dobru dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych, środowiska rodzinnego, atmosfery szczęścia, miłości i zrozumienia, w trosce o ich harmonijny rozwój i przyszłą samodzielność życiową, dla zapewnienia ochrony przysługujących im praw i wolności“. Rodziny zastępcze dzielą się na rodziny zastępcze spokrewnione – tworzą je wstępni lub rodzeństwo dziecka oraz rodziny zastępcze niezawodowe – które mogą tworzyć małżeństwa lub osoby samotne niespokrewnione w powyższym stopniu. Trzecia grupa rodzin zastępczych to rodziny zastępcze zawodowe, w tym pogotowia rodzinne, które przyjmują dzieci na zasadach interwencyjnych, tj. kiedy dzieci odbierane są rodzicom biologicznym przez Policję.

W październiku 2022 r. prezydent RP podpisał ustawę o zmianie ustawy o pieczy zastępczej. Jedną z zasadniczych zmian było podwyższenie wynagrodzenia dla zawodowych rodzin zastępczych i osób prowadzących rodzinne domy dziecka (do co najmniej 4100 zł na miesiąc). Zgodnie z założeniami wynagrodzenie to jest waloryzowane według wskaźnika inflacji. Zmiana przepisów nie dała rodzinom zastępczym oczekiwanej gwarancji stabilnego zatrudnienia.

Ponadto NIK zwraca uwagę, że zbyt wolne przechodzenie od systemu pieczy instytucjonalnej do systemu pieczy rodzinnej jest bardzo kosztowne dla samorządów powiatowych. Średni koszt utrzymania dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej był tam ponad pięciokrotnie wyższy niż w rodzinie spokrewnionej. Dominującym problemem w rozwoju rodzinnych form pieczy zastępczej był i nadal jest brak kandydatów do pełnienia tej funkcji. W ocenie Najwyższej Izby Kontroli taki stan rzeczy wynika przede wszystkim z niedostatecznego wsparcia państwa dla istniejących rodzin zastępczych.

W związku z przedstawionym powyżej stanem faktycznym zwracam się do Pani Minister o odniesienie się do następujących kwestii:

1. Jak przedstawia się kwestia finansowania działalności rodzin zastępczych?
2. Ile wynosi w Polsce przeciętny koszt pobytu dziecka w domu dziecka?
3. Ile mamy obecnie rodzin zastępczych oraz średnio ile dzieci znajduje się pod ich opieką?
4. Ile dzieci w Polsce przebywa w domach dziecka? Ile z nich mogłoby zostać objętych opieką w rodzinach zastępczych?