Interpelacja nr 3452

Podsekretarz stanu Maciej Duszczyk, 10.07.2024

Odpowiedź na interpelację nr 3452

w sprawie azylu w Polsce

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 10-07-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 3452[1] Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie azylu w Polsce, uprzejmie informuję co następuje.

Odnosząc się szczegółowo do kwestii zawartych w wystąpieniu Pana Posła na wstępie należy wskazać, że zgodnie z przepisami ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej[2], cudzoziemcowi udziela się ochrony w Polsce przez nadanie statusu uchodźcy, udzielenie ochrony uzupełniającej, udzielenie azylu lub udzielenie ochrony czasowej.

Na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy, cudzoziemcowi można, na jego wniosek, udzielić azylu w Rzeczypospolitej Polskiej (RP), gdy jest to niezbędne do zapewnienia mu ochrony oraz gdy przemawia za tym ważny interes RP. Wydanie decyzji o udzieleniu azylu wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw zagranicznych.

Natomiast zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju.

Z kolei art. 15 ustawy stanowi, że cudzoziemcowi, który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy, udziela się ochrony uzupełniającej, w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez:

orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji,

tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie,

poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego

– i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia.

Przesłanki nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej są badane w trakcie jednego postępowania – postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej.

Przedmiotowe postępowanie regulują przepisy ustawy, a także ustawy z dnia 14 czerwca 1970 r. – Kodeks postępowania administracyjnego[3]. Ustawowy termin na rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej to, co do zasady, 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku.

Ponadto, zgodnie z art. 45 ustawy, przed wydaniem decyzji o nadaniu cudzoziemcowi statusu uchodźcy lub udzieleniu mu ochrony uzupełniającej organ prowadzący postępowanie w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej zwraca się do komendanta oddziału Straży Granicznej, komendanta wojewódzkiego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby – także do innych organów, o przekazanie informacji, czy wobec wnioskodawcy lub osoby, w imieniu której wnioskodawca występuje, zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 lub ust. 2 lub art. 20 ust. 1 pkt 2 lub ust. 2 lub 3 ustawy.

Zarówno udzielenie azylu, jak i udzielenie ochrony międzynarodowej jest możliwe wyłącznie w przypadku spełnienia przez cudzoziemca ww. kryteriów ustawowych – uzasadniających objęcie danej osoby konkretną formą ochrony.

Do spraw rozpatrywanych priorytetowo w omawianym obszarze należą:

postępowania toczące się w tzw. trybie przyspieszonym, o którym mowa w art. 39 ustawy (gdy złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej ma na celu nadużycie tej procedury) – ustawowy termin na rozpatrzenie sprawy to 30 dni od dnia złożenia wniosku;

postępowania toczące się w sprawie cudzoziemców przebywających w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców – czas trwania postępowania, co do zasady, nie przekracza terminu umieszczenia w detencji.

Odpowiadając na pytanie dotyczące narodowości osób, które otrzymały pozytywną decyzję w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce[4] po 13 grudnia 2023 r.[5] należy wskazać, że powyższy status został przyznany obywatelom następujących państw: Afganistan, Azerbejdżan, Bangladesz, Białoruś, Demokratyczna Republika Koga, Erytrea, Etiopia, Gabon, Ghana, Gwinea, Irak, Iran, Jemen, Kamerun, Pakistan, Republika Środkowoafrykańska, Rosja, Somalia, Sudan, Syria, Tadżykistan, Turcja, Turkmenistan, Uganda, Ukraina, Uzbekistan, Wenezuela oraz o nieokreślonej narodowości.

Natomiast, w powyższym okresie nie wydano żadnej decyzji w sprawie udzielenia azylu w RP.

Jednocześnie, w kontekście polityki azylowej, należy wskazać, że obecnie w ramach Międzyresortowego Zespołu ds. Migracji[6] trwają prace nad stworzeniem dokumentu strategicznego dotyczycącego polskiej polityki migracyjnej. Wskazany Zespół, stanowiący organ pomocniczy Prezesa Rady Ministrów do spraw koordynacji działań administracji publicznej w zakresie polityki migracyjnej państwa i zarządzania procesami migracyjnymi, odpowiada za opracowanie kompleksowej, odpowiedzialnej i bezpiecznej strategii migracyjnej Polski na lata 2025-2030. Efektem prac Zespołu będą propozycje rozwiązań w powyższym obszarze do wprowadzenia zarówno w krótkiej, jak i dłuższej perspektywie czasowej.

Podstawowe założenia tworzonej strategii opierają się na zapewnieniu bezpieczeństwa państwa oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje. Strategia będzie dokumentem syntetycznym i kierunkowym dla działań podejmowanych przez różne instytucje i podmioty realizujące szeroko rozumianą politykę migracyjną. Celem jest uwzględnienie różnorodnych kontekstów i wyzwań, na które składa się fakt, że Polska z kraju emigracyjnego stała się krajem imigracyjnym. Jednocześnie zostały wyznaczone następujące obszary, które powinny znaleźć się w przygotowywanej strategii: misja, cele i funkcje polityki migracyjnej; dostęp do terytorium; dostęp do ochrony krajowej i międzynarodowej; dostęp do rynku pracy; dostęp do edukacji i migracje edukacyjne; integracja; obywatelstwo i repatriacja oraz diaspora polska. W tym miejscu warto nadmienić, że w trakcie prac nad ww. dokumentem zostanie dokonana wieloaspektowa analiza, w tym dotycząca funkcjonowania w Polsce systemu udzielania cudzoziemcom ochrony międzynarodowej.

Prace nad przygotowaniem strategii postępują zgodnie z przyjętym harmonogramem. Zgodnie z założeniami, ostateczny projekt strategii migracyjnej zostanie skierowany pod obrady Rady Ministrów do końca 2024 r.

Jednocześnie należy wskazać, że kwestia monitorowania dostępu cudzoziemców – w tym osób, którym udzielono ochrony międzynarodowej w Polsce – do polskiego rynku pracy, pozostaje w obszarze właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, przekazaną zgodnie z właściwością do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, z up. Pana Macieja Berka Ministra – Członka Rady Ministrów w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów przez Pana Karola Grzybowskiego Podsekretarza Stanu, pismem o sygn. DSP.INT.4610.946.2024.

[2] Dz. U. z 2023 r., poz. 1504, z późn. zm., dalej: ustawa.

[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 572.

[4] Nadano status uchodźcy lub udzielono ochrony uzupełniającej.

[5] Do 25 czerwca 2024 r.

[6] Dalej: Zespół.