Interpelacja nr 2697

Warszawa, 15 kwietnia 2024 r.

Szanowny Panie Ministrze,

w 2021 roku Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich wydało publikację pt. „Obcokrajowcy w detencji administracyjnej. Wyniki monitoringu Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur, Nieludzkiego, Poniżającego Traktowania lub Karania BRPO w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców w Polsce”.

Wyniki wizytacji ujawniły szereg obszarów wymagających poprawy, co do których poprzedni rząd pozostał całkowicie bierny.

Analizy akt osobowych cudzoziemców, dokonane przez przedstawicieli KMPT, ujawniły szereg przypadków, w których występowała możliwość orzeczenia wobec cudzoziemca środków wolnościowych, alternatywnych do detencji. Mimo to w obecnie funkcjonującym kształcie systemu detencja, tj. postanowienie o umieszczeniu lub przedłużeniu okresu pobytu w ośrodku strzeżonym dla cudzoziemców, pozostaje podstawową formą reakcji, gdy istnieje prawdopodobieństwo wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu bez określenia terminu dobrowolnego powrotu lub wydano decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu bez określenia terminu dobrowolnego powrotu i istnieje konieczność zabezpieczenia jej wykonania, lub istnieje konieczność zabezpieczenia przekazania cudzoziemca do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób, a jego natychmiastowe przekazanie do tego państwa nie jest możliwe.

Zespół KMPT w monitorowanym obszarze sygnalizował konieczność wprowadzenia zmian dotyczących:

- traktowania osób podlegających detencji,
- legalności umieszczenia w SOC,
- prawa do opieki medycznej,
- opieki psychologicznej,
- dostępu do pomocy prawnej,
- prawa do informacji,
- kontaktu ze światem zewnętrznym,
- dostępu do działalności kulturalno-oświatowej,
- warunków bytowych,
- przygotowania personelu do pracy w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców.

Zalecenia i rekomendacje zespołu KMPT wymagają z pewnością szeroko zakrojonych i zsynchronizowanych działań na płaszczyźnie legislacyjnej, administracyjnej i wykonawczej, niemniej punktem wyjścia dla skuteczności jakichkolwiek działań pozostaje kwestia kontaktu z cudzoziemcami.

W tym kontekście pragnę wskazać na potrzebę cudzoziemców – polegającą na dostępności nauki języka polskiego chociażby na jego podstawowym poziomie do wyrażania ich egzystencjalnych potrzeb i podstawowych praw.

Istnieje wiele organizacji NGO, które gotowe są do podjęcia współpracy ze Strażą Graniczną w celu zorganizowania dla cudzoziemców nauki języka polskiego, pomocy psychologicznej lub prawnej.

Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Czy ministerstwo analizuje możliwość wdrożenia zaleceń i rekomendacji wyrażonych w raporcie Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, o którym mowa we wstępie „Obcokrajowcy w detencji administracyjnej”?

Czy ministerstwo widzi możliwość dopuszczenia współpracy pomiędzy organizacjami NGO w zakresie dostępu cudzoziemców do nauki języka polskiego, pomocy psychologicznej i prawnej?

Czy jest możliwe utworzenie programu zapewniającego współfinansowanie działań dla cudzoziemców objętych detencją w ośrodkach strzeżonych z budżetu państwa?

Z poważaniem

Klaudia Jachira