Interpelacja nr 2307

Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski, 29.04.2024

Odpowiedź na interpelację nr 2307

w sprawie działań MSZ w związku z trudną sytuacją humanitarną w Strefie Gazy

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski

Warszawa, 29-04-2024

Szanowny Panie Marszałku,

odpowiadając na interpelację nr 2307 Pana Posła Pawła Jabłońskiego w sprawie działań MSZ w związku z trudną sytuacją humanitarną w Strefie Gazy, pragnę wskazać, że Ministerstwo Spraw Zagranicznych z uwagą i na bieżąco śledzi sytuację humanitarną w Strefie Gazy oraz uczestniczy w briefingach KE i państw członkowskich UE z aktorami humanitarnymi. Po sześciu miesiącach wojny warunki życia w palestyńskiej enklawie są katastrofalne.

Polska od początku konfliktu podkreśla, że w obliczu ataków z 7 października 2023 r. szanuje prawo Izraela do samoobrony i zwalczania terroryzmu. Jednocześnie zaznaczamy, że izraelska odpowiedź militarna musi odbywać się w zgodzie z prawem międzynarodowym, w szczególności międzynarodowym prawem humanitarnym. Polska opowiada się za przerwaniem działań zbrojnych, tak aby możliwe było skuteczniejsze niesienie pomocy ludności cywilnej Strefy Gazy.

Polska jest trwałym i wiarygodnym donatorem pomocy rozwojowej i humanitarnej dla Palestyńczyków. Znalazło to odzwierciedlenie w naszej reakcji na konflikt w Strefie Gazy. Od początku konfliktu Polska przekazała dodatkowe wpłaty na rzecz organizacji międzynarodowych prowadzących działania na terytorium objętym działaniami zbrojnymi: UNRWA, Światowy Program Żywnościowy (WFP) i UNICEF. Nasze wsparcie przekazane po 7.10.2023 r. dla tych agend działających w Gazie osiągnęło poziom 9,6 mln PLN. Dodatkowo Polska przekazała do Egiptu, w dwóch transzach, medyczną pomoc rzeczową dla egipskich szpitali, gdzie leczeni są pacjenci ewakuowani ze Strefy Gazy. Wartość tej pomocy to ponad 3 mln PLN.

Kryzys humanitarny w Strefie Gazy jest stałym elementem dyskusji Kierownictwa MSZ zarówno z przedstawicielami Izraela, jak i na forach międzynarodowych. Konieczność zwiększenia dostaw pomocy humanitarnej do enklawy był poruszany podczas rozmów Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego z Ministrem Spraw Zagranicznych Izraela Israelem Katzem (10.01.2024, rozmowa telefoniczna), Ambasadorem Izraela w Warszawie Yakovem Livne (26.01.2024, spotkanie w MSZ) oraz prezydentem Izraela Itzhakiem Herzogiem (17.02.2024, na marginesie Monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa). O wadze zaangażowania w dostarczanie pomocy dla ludności cywilnej w Strefie Gazy mówił Minister R. Sikorski na Europejskim Forum Humanitarnym 18.03.2024 w Brukseli oraz Podsekretarz Stanu w MSZ Jakub Wiśniewski podczas Rady do Spraw Zagranicznych UE w formacie Ministrów Rozwoju (FAC DEV) 12.02.2024 w Brukseli.

Wyraźne wezwania Izraela do pełnego, bezpiecznego i niezakłóconego dostępu pomocy do Strefy Gazy oraz do umożliwienia przemieszczania dostaw pomocy humanitarnej wewnątrz Strefy były również efektem odbywających się w ostatnich miesiącach posiedzeń Rady do Spraw Zagranicznych UE i Rady Europejskiej. W wydawanych oświadczeniach po spotkaniach Rady wyraźnie podkreślano tragiczną sytuację ludności cywilnej i konieczność otwarcia dodatkowych przejść granicznych oraz dróg dla dostaw pomocy humanitarnej.

W kontekście apeli o umożliwienie szerszego dostępu transportów humanitarnych ważna jest również praca Ambasady RP w Tel Awiwie, która zwraca uwagę na kryzys humanitarny podczas licznych spotkań na szczeblu dyplomatycznym. Nasza Ambasada, wraz z placówkami państw członkowskich UE (wszystkimi poza Węgrami, a także Luksemburgiem, który nie posiada placówki w Izraelu) oraz pięcioma misjami państw „podobnie myślących”, przekazała 6.03.2024 Ministerstwu Spraw Zagranicznych Izraela démarche wzywające do zwiększenia zakresu pomocy, również poprzez otwarcie dodatkowych dróg dostępu (przejść granicznych) do Strefy Gazy.

Uderzenie rakietowe w pojazdy organizacji humanitarnej World Central Kitchen (WCK), w którym w nocy 1/2.04.2024 r. zginął polski obywatel, w tragiczny sposób zademonstrowało, że wojna w Strefie Gazy to również konflikt, w którym bezpośrednio zagrożone jest życie osób niosących pomoc humanitarną.

Polski rząd na informację o ataku na pojazdy World Central Kitchen zareagował w sposób zdecydowany i błyskawiczny. Minister Radosław Sikorski rozmawiał telefonicznie o tragicznym zdarzeniu ze swoim izraelskim odpowiednikiem tego samego dnia, w którym pojawiła się informacja o śmierci Polaka. Minister Israel Katz zapewnił, że strona izraelska przeprowadzi wnikliwe i transparentne dochodzenie.

5.04.2024 Stały Przedstawiciel RP przy ONZ wygłosił wystąpienie podczas briefingu Rady Bezpieczeństwa ONZ poświęconego sytuacji w Strefie Gazy, zwołanego w związku z atakiem Sił Zbrojnych Izraela na pojazdy organizacji humanitarnej, w którym po raz kolejny podniósł postulaty Polski związane z postępowaniem po ataku na pojazdy WCK oraz podkreślił, że konieczne jest zaspokojenie potrzeb humanitarnych cierpiącej ludności cywilnej w Strefie Gazy.

Z uwagi na to, że w ocenie polskich władz reakcja strony izraelskiej w kolejnych dniach po ataku na WCK była niewystarczająca, a zapowiadane wyniki dochodzenia nie zostały przedstawione, do MSZ 5.04.2024 zaproszony został Ambasador Izraela w Polsce. W czasie spotkania Ambasador Izraela przeprosił za atak na pojazdy WCK. Sekretarz Stanu Andrzej Szejna w czasie rozmowy z Ambasadorem wskazał, że wyjaśnienia przedstawione przez stronę izraelską nie są wystarczające i oczekujemy pełnej współpracy izraelskich organów dochodzeniowych z polską prokuraturą. MSZ jest w kontakcie z Ministerstwem Sprawiedliwości odnośnie do dalszych działań realizowanych wspólnie, również za pośrednictwem przemyskiej prokuratury i we współpracy z partnerami zagranicznymi.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych będzie kontynuowało działania w celu wsparcia humanitarnego ludności cywilnej Strefy Gazy. Palestyna pozostaje obszarem priorytetowym programów Polskiej Pomocy. W ramach tegorocznych konkursów dotacyjnych finansowanie z MSZ będzie kierowane do organizacji pozarządowych wspierających ludność palestyńską.

Pragnę zapewnić, że Polska będzie w swej komunikacji z partnerami, również ze stroną izraelską, tak jak do tej pory, stale zwracać uwagę na konieczność znaczącej poprawy sytuacji humanitarnej w Strefie Gazy.

Z wyrazami szacunku

z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu