Interpelacja nr 2081

Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska, 19.04.2024

Odpowiedź na interpelację nr 2081

w sprawie nakładów na badania i rozwój

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Maria Mrówczyńska

Warszawa, 19-04-2024

Szanowny Panie Pośle,

uprzejmie informuję, że zgodnie z najnowszą informacją sygnalną GUS z końca 2023 roku wskaźnik intensywności prac B+R, stanowiący udział nakładów wewnętrznych na działalność B+R w PKB, wyniósł w 2022 roku 1,46% i wzrósł o 0,3% rok do roku. Do wiodących pod względem finansowania B+R europejskich krajów, takich jak Niemcy (3,13% PKB), Austria (3,2% PKB) czy Szwecja (3,4% PKB) dzieli nas nadal duży dystans.

Jednym z narzędzi intensyfikujących nakłady na badania i rozwój, tak by w rezultacie wzrosły do poziomu 3% PKB, są środki pochodzące z funduszy europejskich – Krajowego Planu Odbudowy (KPO) i Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 (FENG).

Krajowy Plan Odbudowy

W ramach KPO Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest odpowiedzialne za realizację inwestycji A2.4.1. Inwestycje w rozbudowę potencjału badawczego, której celem jest zapewnienie ściślejszej współpracy instytucji B+R+I między sobą oraz z sektorem przedsiębiorstw, a także zwiększenie liczby wysokiej jakości wyników prac B+R o dużym potencjale komercjalizacyjnym.

Konkursy w ramach inwestycji KPO A2.4.1 zostały przeprowadzone w 2 schematach:

Schemat A – dla przedsięwzięć znajdujących się na Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej.

Polska Mapa Infrastruktury Badawczej (PMIB), o której mowa w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, skupia infrastruktury o najwyższym potencjale doskonałości naukowej, konsolidujące potencjał badawczy w dziedzinach istotnych dla rozwoju nauki oraz kraju.

Schemat B – dla przedsięwzięć realizowanych przez podmioty działające w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz.

Sieć Badawcza Łukasiewicz (SBŁ) konsoliduje potencjał 23 instytutów badawczych, których celem jest prowadzenie badań aplikacyjnych i prac rozwojowych istotnych z punktu widzenia polskiej gospodarki i strategii rozwoju państwa.

Alokacja na to działanie to 1 680, 34 mld zł (schemat A: 784,16 mln zł, schemat B: 896,18 mln zł).

OPI-PIB zorganizował 2 konkursy dot. KPO A2.4.1 (I nabór: od 31.07.2023 r. do 30.11.2023 r., II nabór: od 29.12.2023 r. do 31.01.2023 r.), a łączna wartość złożonych wniosków niemal w całości pokrywa się z alokacją.

W I naborze wpłynęło 8 wniosków w schemacie A na łączną kwotę ok. 540 mln zł i 10 wniosków w schemacie B na łączną kwotę 850 mln zł.

W II naborze wpłynęły 3 wnioski w schemacie A na łączną kwotę ok. 186 mln zł i 6 wniosków w schemacie B na łączną kwotę 94,5 mln zł.

Wsparcie KPO przeznaczone jest dla wybranych przedsięwzięć, dotyczących rozwoju infrastruktury badawczej, których miejscem realizacji jest region warszawski stołeczny tj.: m.st. Warszawa wraz z powiatami: grodziskim, legionowskim, mińskim, nowodworskim, otwockim, piaseczyńskim, pruszkowskim, warszawskim zachodnim i wołomińskim.

Dla pozostałych regionów przewidziane jest analogiczne działanie w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021-2027 (FENG.02.04 BINGO: Badawcza Infrastruktura Nowoczesnej Gospodarki).

Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki

Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) to program, który jest kontynuacją wcześniejszych programów – POIG (Innowacyjna Gospodarka 2007–2013) i POIR (Inteligentny Rozwój 2014–2020).

Całkowita alokacja na program to ok. 7,9 mld EUR (ok. 37 mld zł):

Priorytet 1 Wsparcie dla przedsiębiorców – ogółem: ok. 4,4 mld EUR;

Priorytet 2 Środowisko sprzyjające innowacjom – ogółem: ok. 2,7 mld EUR (nakłady na B+R w ramach 2 Priorytetu to ok. 1,2 mld EUR (to jest 45% alokacji na Priorytet 2);

Nakłady na B+R w ramach 2 Priorytetu plus nakłady na 1 Priorytet to łącznie 5,5 mld EUR (ok. 70 % alokacji na program).

Ośrodek Przetwarzania Informacji – Państwowy Instytut Badawczy jako Instytucja Pośrednicząca, organizuje nabory projektów do Działania 2.4 FENG BINGO (Badawcza Infrastruktura Nowoczesnej Gospodarki) i nadzoruje ich realizację. Wsparcie dotyczy infrastruktury badawczej zarządzanej przez organizacje badawcze, uczelnie i inne instytucje szkolnictwa wyższego i nauki.

Analogicznie do konkursu KPO w FENG także każdy nabór dzieli się na schemat przeznaczony dla przedsięwzięć z Polskiej Mapy Infrastruktury Badawczej i schemat przeznaczony dla przedsięwzięć o charakterze sieciowym.

Wnioskodawca samodzielny albo lider konsorcjum musi mieć siedzibę w regionie słabiej rozwiniętym lub w regionie w okresie przejściowym, co obejmuje teren całej Polski poza regionem warszawskim stołecznym.

Alokacja na to działanie to 520 mln euro.

Aktualne trwa nabór wniosków w konkursach:

dla projektów z PMIB: nabór od 4 marca 2024 r. do 22 lipca 2024 r.;

dla projektów instytucji o charakterze sieciowym: nabór od 11 marca 2024 r. do 29 lipca 2024 r.

Oprócz działania 2.4 FENG adresowanego do środowiska naukowego, działaniem mającym przyczynić się do wzrostu nakładów na B+R jest Działanie 01.01 FENG Ścieżka SMART, skierowane do przedsiębiorców.

W tym działaniu zakres projektu określa wnioskodawca w zależności od własnych potrzeb. Wsparcie może być udzielone na realizację projektów obejmujących prowadzenie prac badawczo-rozwojowych, wdrożenie wyników przeprowadzonych badań, rozbudowę infrastruktury badawczej, transformację cyfrową lub zieloną przedsiębiorstwa oraz internacjonalizację przedsiębiorstwa i podnoszenie kompetencji kadr.

W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw wniosek o dofinansowanie obowiązkowo musi obejmować co najmniej jeden z dwóch rodzajów modułów tj. prowadzenie prac-badawczo rozwojowych (moduł B+R) lub wdrożenie wyników prac badawczo rozwojowych (moduł wdrożenie innowacji). W przypadku dużych przedsiębiorstw wniosek o dofinansowanie musi obligatoryjnie obejmować działania polegające na prowadzeniu prac badawczo-rozwojowych (moduł B+R).

Oprócz powyższych zmian ministerstwo w najbliższym czasie planuje szereg inicjatyw mających na celu istotne zwiększenie nakładów na badania i rozwój. Należą do nich m.in.:

zmiany w ustawie o instytutach badawczych, zgodnie z którymi minister nadzorujący dany instytut będzie mógł przyznać instytutowi dotację podmiotową na dofinansowanie bieżących kosztów działalności, w tym na zatrudnienie i rozwój zawodowy pracowników.

zwiększenie o 200 mln zł dotacji celowej dla Narodowego Centrum Nauki (NCN) na realizację zadań w 2024 r. NCN wspiera badania podstawowe poprzez finansowanie projektów badawczych oraz działań naukowych. W ofercie NCN znajdują się konkursy adresowane do naukowców na każdym etapie kariery, niezależnie od wieku i stażu. Dodatkowe środki pozwolą także na uruchomienie projektów, które w poprzednich konkursach NCN, mimo wysokiej oceny, trafiły na listy rezerwowe z powodu braku finansowania.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Nauki
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu