Interpelacja nr 1887
Interpelacja w sprawie zakresu dostępu do aktów stanu cywilnego
Interpelacjaz odpowiedziąwpłynęło 04.03.2024
Treść
Szanowny Panie Ministrze,
pozwalam sobie zwrócić się do Pana Ministra w sprawie zakresu dostępu do aktów stanu cywilnego na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 1741).
Prawo o aktach stanu cywilnego wskazuje, w myśl art. 45 ust. 1, iż odpis aktu stanu cywilnego i zaświadczenie o zamieszczonych lub niezamieszczonych w rejestrze stanu cywilnego danych dotyczących wskazanej osoby wydaje się osobie, której akt dotyczy, lub jej małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu, rodzeństwu, przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi, osobie, która wykaże w tym interes prawny, sądowi, prokuratorowi, organizacjom społecznym, jeżeli jest to zgodne z ich celem statutowym i przemawia za tym interes społeczny, oraz organom administracji publicznej, w tym podmiotom, o których mowa w art. 5a ust. 1, Służbie Ochrony Państwa, Policji, Straży Granicznej i Służbie Więziennej, a także Żandarmerii Wojskowej, jeżeli jest to konieczne do realizacji ich ustawowych zadań.
Kwestią, w której istnieje obecnie pole do rozważań, jest zakres dostępu do wydawania odpisów aktu stanu cywilnego dla rodzeństwa przyrodniego. Zgodnie z przepisami obowiązującego prawa, nieczyniącymi dystynkcji pomiędzy rodzeństwem oraz rodzeństwem przyrodnim i w myśl zasady lege non distinguente, zarówno jedna, jak i druga grupa osób posiada pełen dostęp do otrzymywania stosownych odpisów i zaświadczeń ze strony urzędów stanu cywilnego. Rodzi to jednak pytanie oraz uzasadnioną obawę wśród niektórych obywateli w kwestii, czy osoby, z którymi nie posiada się żadnych bliższych więzów, prócz nieuniknionych więzów pokrewieństwa od jednego z rodziców, winny posiadać niemalże swobodny dostęp do informacji tego rodzaju, bez konieczności szczególnego wykazywania w tym swojego interesu, zwłaszcza prawnego. Zastrzeżenia te są opierane na nieraz skomplikowanych sytuacjach rodzinnych, doprowadzających niekiedy do sytuacji wychowywania się przyrodniego rodzeństwa w całkiem osobnych ogniskach domowych, bez żadnego bezpośredniego kontaktu, bądź nawet wiedzy o istnieniu podobnych krewnych, co realnie czyni ich osobami sobie obcymi.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pana Ministra z pytaniem:
Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzi obecnie prace nad powyższym zagadnieniem bądź rozważa dokonanie stosownych zmian ustawowych odnośnie do zakresu dostępu do aktów stanu cywilnego?
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Wassermann
Poseł na Sejm RP
Odpowiedzi
Sekretarz stanu Tomasz Szymański, 27.03.2024
Odpowiedź na interpelację nr 1887
w sprawie zakresu dostępu do aktów stanu cywilnego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 27-03-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 1887 Pani Poseł Małgorzaty Wassermann w sprawie zakresu dostępu do aktów stanu cywilnego uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego[1] określają rodzaj dokumentów z zakresu rejestracji stanu cywilnego wydawanych w oparciu o akty stanu cywilnego oraz katalog podmiotów uprawnionych do ich uzyskania, który jest katalogiem ograniczonym, uregulowanym w art. 45 ww. ustawy. Zgodnie z przedmiotową regulacją odpis aktu stanu cywilnego może być wydany m.in. osobie, której akt dotyczy, lub jej małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu, rodzeństwu, przedstawicielowi ustawowemu, opiekunowi.
Występujące w ww. przepisie pojęcie rodzeństwa powinno być interpretowane i rozumiane poprzez pryzmat prawa rodzinnego. Zgodnie z definicją pokrewieństwa, zamieszczoną w art. 617 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy[2], krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że krewnymi w linii bocznej jest przede wszystkim szeroko rozumiane rodzeństwo, do którego zalicza się zarówno rodzeństwo posiadające oboje tych samych rodziców (rodzone), jak i rodzeństwo mające wspólnego tylko jednego rodzica (przyrodnie).
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że akty stanu cywilnego mają szczególną moc dowodową, a ich odpisy są wykorzystywane w obrocie prawnym w ramach realizacji różnego rodzaju spraw. Niemniej warto w tym miejscu wskazać, że przedstawione w interpelacji Pani Poseł obawy oraz zastrzeżenia związane z możliwością uzyskania odpisu aktu stanu cywilnego przez rodzeństwo przyrodnie, w przypadku skomplikowanych relacji faktycznych (rodzinnych), mogą dotyczyć również innych osób, np. małżonków, zstępnych czy wstępnych.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji nie są planowane prace nad zagadnieniem stanowiącym przedmiot wystąpienia Pani Poseł.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. 2023 poz. 1378 z późn. zm.
[2] Dz. U. 2023 poz. 2809 z późn. zm.
Miasta w tym piśmie: Warszawa
Pismo na sejm.gov.pl (otwiera się w nowej karcie)
Szczegóły pisma
- Wysłano
- 15.03.2024
- Wysłano do adresata
- minister spraw wewnętrznych i administracji: 15.03.2024
Skąd są te dane?
Źródło: System Informacyjny Sejmu, stan danych: 30.09.2026 22:05
Zdjęcie: fot. Kancelaria Sejmu