Interpelacja nr 1807

Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer, 26.03.2024

Odpowiedź na interpelację nr 1807

w sprawie manewrów wojskowych dla dzieci i młodzieży

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 26-03-2024

Szanowny Panie Marszałku,

składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Krzysztofa Szczuckiego, Posła na Sejm RP, w sprawie manewrów wojskowych dla dzieci i młodzieży – w zakresie właściwości Ministra Edukacji.

Szanowny Panie Pośle,

uprzejmie informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej nie planuje przeprowadzania „manewrów wojskowych dla dzieci i młodzieży”.

W obliczu rosnącego zagrożenia bezpieczeństwa, również w wymiarze informacyjnym i cybernetycznym, w ocenie kierownictwa MEN konieczne jest podjęcie dodatkowych działań edukacyjnych wśród uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Dlatego planowane jest nawiązanie współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej w celu przygotowania nowych treści oraz działań informacyjnych i edukacyjnych z zakresu bezpieczeństwa i zachowania się w sytuacji zagrożenia.

Jednocześnie uprzejmie informuję, że przedmiot edukacja dla bezpieczeństwa jest obowiązkowo realizowany w klasie VIII szkoły podstawowej oraz w klasie I szkół ponadpodstawowych (liceum ogólnokształcącym, technikum i branżowej szkole I stopnia) – w wymiarze 1 godziny tygodniowo. Obowiązkowe cele kształcenia i treści nauczania przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa są określone w podstawie programowej dla szkół podstawowych oraz dla szkół ponadpodstawowych[1].

Wzrastające zagrożenie bezpieczeństwa państwa (2022 r. - wojna na Ukrainie) wymagało pilnego uzupełnienia celów kształcenia i treści nauczania przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa o kwestie związane z obronnością państwa, nabyciem umiejętności strzelectwa oraz przygotowaniem uczniów do radzenia sobie z zagrożeniami wywołanymi działaniami wojennymi oraz podstawami ratownictwa taktycznego.

Nowe rozporządzenia zmieniające podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej i szkół ponadpodstawowych w zakresie edukacji dla bezpieczeństwa weszły w życie 1 września 2022 r., tj. od roku szkolnego 2022/2023, przy czym w przypadku wymagania dotyczącego wykonywania przez ucznia szkoły ponadpodstawowej strzelania z wykorzystaniem broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), strzelnic wirtualnych albo laserowych przewidziano trwający dwa najbliższe lata szkolne okres przejściowy. Wymóg ten będzie zatem obowiązkowy począwszy od roku szkolnego 2024/2025, z tym że w przypadku szkół ponadpodstawowych, które na terenie danego powiatu:

1) mają dostęp do broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), strzelnic wirtualnych albo laserowych - wymóg ten jest realizowany od roku szkolnego 2022/2023;

2) nie mają dostępu do broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), strzelnic wirtualnych albo laserowych - wymóg ten jest realizowany w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 w miarę istniejących możliwości.

Nowe treści nauczania przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa obejmują poniższe zagadnienia z obszaru edukacji obronnej:

reagowanie w sytuacji zagrożenia działaniami wojennymi (tzw. survival, w tym miejsca schronienia),

zasady pierwszej pomocy w sytuacji wystąpienia zagrożenia z użyciem broni konwencjonalnej,

w przypadku szkoły podstawowej wymagania z zakresu: 1) terenoznawstwa, 2) cyberbezpieczeństwa w wymiarze wojskowym, 3) przygotowania do szkolenia strzeleckiego;

w przypadku szkół ponadpodstawowych wymagania z zakresu: 1) reagowania w sytuacji zagrożenia działaniami wojennymi, 2) cyberbezpieczeństwa w wymiarze wojskowym, 3) szkolenia strzeleckiego.

Zmiany zostały przygotowane we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej. Szkolenie strzeleckie:

w przypadku szkoły podstawowej wymagania obejmują przede wszystkim przygotowanie teoretyczne w zakresie bezpiecznego obchodzenia się z bronią (w uzasadnieniu do rozporządzenia wskazano, że zajęcia z tego zakresu powinny być przeprowadzane w większej części w formie teoretycznej, ze stopniowym wprowadzaniem elementów praktycznych);

w szkołach ponadpodstawowych będą podstawy strzelania z częścią praktyczną prowadzoną z wykorzystaniem bezpiecznych narządzi do ćwiczeń strzeleckich takich jak np. broń kulowa, pneumatyczna, repliki broni strzeleckiej (ASG), strzelnice wirtualne albo laserowe.

Jeżeli chodzi o dostęp do wymienionych w podstawie programowej rodzajów strzelnic służących praktycznym ćwiczeniom strzeleckim w szkołach ponadpodstawowych, ten zakres zajęć edukacji dla bezpieczeństwa może być realizowany przy użyciu środków własnych szkoły czy jednostki samorządu terytorialnego prowadzące szkoły (np. strzelnice zorganizowane w ramach ogłaszanych od 2019 r. konkursów ofert Ministra Obrony Narodowej „Strzelnica w powiecie”), jak również poprzez wykorzystanie strzelnic, strzelnic wirtualnych i laserowych znajdujących się w posiadaniu innych podmiotów. Program Ministra Obrony Narodowej jest kontynuowany, co w perspektywie roku szkolnego 2024/2025 powinno zapewnić wystarczający dostęp do strzelnic wszystkim szkołom ponadpodstawowym.

Ponadto, podstawa programowa wskazuje na ewentualną współpracę szkół w realizacji edukacji dla bezpieczeństwa, w tym, w zakresie praktycznych zajęć strzeleckich, z podmiotami, które dysponują odpowiednimi strzelnicami np. kluby sportowe, jednostki policji, wojska (na zasadzie porozumień).

Nauczyciele prowadzący zajęcia z przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa, którzy chcą zaktualizować swoją wiedzę w związku ze zmianami wprowadzonymi, mają możliwość uczestnictwa w szkoleniach doskonalących prowadzonych przez publiczne placówki doskonalenia nauczycieli.

Treści podstawy programowej dotyczące zagadnień cyberbezpieczeństwa (kształcenie ogólne)

Zadaniem systemu oświaty jest m.in. upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o cyberbezpieczeństwie oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych.

Zadania szkoły oraz obowiązkowe cele kształcenia i treści nauczania dotyczące bezpieczeństwa, w tym priorytety wychowawcze, określa podstawa programowa kształcenia ogólnego.

Preambuła podstawy programowej kształcenia ogólnego wskazuje, że zadaniem szkoły jest zapewnienie uczniom bezpiecznych warunków oraz przyjaznej atmosfery do nauki. Najważniejszym celem kształcenia w szkole podstawowej jest dbałość o integralny rozwój biologiczny, poznawczy, emocjonalny, społeczny i moralny ucznia. Proces kształcenia i wychowania powinien wprowadzić uczniów w świat wartości, wskazać wzorce postępowania i budowania relacji społecznych sprzyjających bezpiecznemu rozwojowi ucznia (rodzina, przyjaciele), zbudować poczucie godności własnej osoby i szacunku dla godności innych osób, wyposażyć w zasób wiadomości oraz umiejętności, który pozwoli w sposób bardziej dojrzały i uporządkowany zrozumieć świat.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego, kładzie nacisk na rozwijanie u uczniów kompetencji kluczowych, w tym kompetencji cyfrowych. Za jedną z najważniejszych umiejętności, które zdobywają uczniowie w ramach edukacji szkolnej, uznano sprawne i odpowiedzialne posługiwanie się technologiami informacyjno-komunikacyjnymi w procesie uczenia się.

Szkoła powinna przygotować uczniów do świadomego i odpowiedzialnego korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych, wyposażyć ich w kompetencje potrzebne do korzystania z różnych cyfrowych zasobów informacyjnych, wyszukiwania i krytycznej analizy informacji, bezpiecznego poruszania się w przestrzeni cyfrowej, w tym nawiązywania i utrzymywania opartych na wzajemnym szacunku relacji z innymi użytkownikami sieci.

Cele kształcenia informatycznego – wymagania ogólne – są takie same dla wszystkich etapów edukacyjnych i dla wszystkich typów szkół. Ich interpretacja jest zapisana w postaci wymagań szczegółowych.

Cele kształcenia Informatyki zdefiniowane w podstawie programowej obejmują m.in. przestrzeganie prawa i zasad bezpieczeństwa; respektowanie prywatności informacji i ochrony danych, praw własności intelektualnej, etykiety w komunikacji i norm współżycia społecznego, ocena zagrożeń związanych z technologią i ich uwzględnienie dla bezpieczeństwa swojego i innych.

Ustalone w podstawie programowej cele kształcenia i szczegółowe treści nauczania mają swoje odzwierciedlenie w programach nauczania do poszczególnych zajęć edukacyjnych, w tym do edukacji dla bezpieczeństwa, przedstawionych przez nauczycieli poszczególnych przedmiotów i zatwierdzonych przez dyrektora szkoły. Nauczyciel jest zobowiązany indywidualizować pracę z uczniami na zajęciach edukacyjnych odpowiednio do potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych uczniów.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji

Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu

[1] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356, ze zm.), rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467, ze zm.)

Sekretarz stanu Paweł Bejda, 27.03.2024

Odpowiedź w pliku (PDF): i01807-o2.pdf (PDF)