Interpelacja nr 1458

Szanowny Panie Ministrze,

w Szczecinie znajduje się jeden z dwóch pojazdów SN61 w Polsce, który mógłby być wykorzystywany w ruchu turystycznym. Pojazd SN61-183, poza wagonem SN61-168 ze skansenu kolejowego w Chabówce, ma szansę być drugim czynnym pojazdem tej serii. Wagony SN61 to węgierskie pojazdy produkowane w zakładach Ganz-Mavag w Budapeszcie w latach 1960–1975 dla PKP. Polskie Koleje Państwowe zakupiły łącznie 250 sztuk tych pojazdów, które przeznaczone były do ruchu lokalnego, jednak PKP w latach siedemdziesiątych wykorzystywało te pojazdy do prowadzenia pociągów ekspresowych, np. z Warszawy do Zakopanego. Pojazdy ostatecznie wycofano z eksploatacji na początku lat dziewięćdziesiątych, pozostawiając dwa pojazdy w stanie czynnym celem wykorzystywania ich jako pojazdy zabytkowe.

Przedmiotowe dwa pojazdy to właśnie SN61-168 stacjonujący w Chabówce oraz SN61-183 stacjonujący w Szczecinie i będący przedmiotem niniejszej interpelacji. Pozostałe zachowane pojazdy (w złym stanie) znajdują się w Kościerzynie. Właścicielem pojazdu SN61-183 jest Polregio, a opiekują się nim pracownicy spółki przy dobrej współpracy ze Stowarzyszeniem Miłośników Kolei. Niestety z uwagi na konieczność przeprowadzenia przeglądu P5, do którego należy odtworzyć dokumentację techniczno-ruchową, nie jest możliwe użytkowanie pojazdu w ruchu. Problemem są wysokie koszty tego przedsięwzięcia szacowane na minimum 7 milionów złotych. Pojazd mógłby być wizytówką kolei historycznej Pomorza Zachodniego, z powodzeniem mógłby również promować historię kolei podczas wielu wydarzeń kulturalnych związanych z transportem kolejowym, np. parady parowozów w Wolsztynie czy odbywających się regularnie Dni Techniki Kolejowej, Dni Kolejarza, przejazdów historycznych pociągów do portu w Kołobrzegu i wielu innych imprez historycznych.

Mając na względzie rozwój edukacji o transporcie kolejowym, promocję dziedzictwa i historii Polskich Kolei Państwowych oraz rozwój oferty turystycznej województwa zachodniopomorskiego zasadne byłoby przeprowadzenie koniecznych napraw, uprzednio opracowując niezbędną dokumentację. Jednak priorytety taborowe właściciela i konieczność rozwoju połączeń regionalnych organizatora ze zrozumiałych względów nie pozwalają na sfinansowanie prac przy pojeździe SN61-183.

Jednak biorąc pod uwagę aspekt historyczny i wpływ pojazdu na świadomość społeczną z punktu widzenia dziedzictwa kulturowego transportu kolejowego, uważam, że należałoby wspomóc przewoźnika jako właściciela pojazdu i województwo zachodniopomorskie jako organizatora przewozów w tym, aby pojazd SN61-183 przeszedł wymagany przepisami przegląd i został dopuszczony do ruchu jako pojazd historyczny.

Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1339), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dysponuje środkami, które można przeznaczyć na remonty szynowych pojazdów zabytkowych? Jeżeli tak, to czy jest szansa, aby resort wsparł finansowo projekt przywrócenia do ruchu pojazdu SN61-183?

Czy ministerstwo w ostatnich ośmiu latach wspierało finansowo inicjatywy społeczne w obszarze odnawiania historycznego taboru kolejowego? Jeżeli tak, to jakie to były inicjatywy i w jakiej wysokości dotacje przyznano?

Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego może wspierać finansowo kursowanie pociągów historycznych po Polsce celem obniżenia wysokich cen biletów na te pociągi? W taki sposób, aby były dostępne dla szerszej grupy odbiorców.

Jakie opracowania lub programy ochrony dziedzictwa narodowego na najbliższe lata posiada Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego? Czy są tam obszary związane z historycznymi pojazdami kolejowymi bądź kolejami muzealnymi? Jeżeli nie, to czy planuje się opracowanie takiego programu lub projektów?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP