Interpelacja nr 1207

Podsekretarz stanu Paweł Zgórzyński, 20.02.2024

Odpowiedź na interpelację nr 1207

w sprawie zasiłku mieszkaniowego

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Paweł Zgórzyński

Warszawa, 20-02-2024

Szanowny Panie Marszałku,

odpowiadając na interpelację poselską z dnia 7 lutego 2024 r., znak: K10INT1207, Pana Posła Janusza Cichonia w sprawie zasiłku mieszkaniowego, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.

Zasady i tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.). Prawo do świadczeń z pomocy społecznej uzależnione jest od wysokości dochodu. Przy ubieganiu się o świadczenia pieniężne z pomocy społecznej, w tym o zasiłek stały należy spełniać warunki określone w ww. ustawie.

W pierwszej kolejności, odnosząc się do kwoty zasiłku stałego należy podkreślić, że w wyniku ostatniej nowelizacji ustawy o pomocy społecznej nastąpił wzrost wysokości minimalnej oraz maksymalnej kwoty zasiłku stałego (art. 37 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej). W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kwotą stanowiącą 130% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 1000 zł miesięcznie. Jeśli chodzi o osobę w rodzinie zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kwotą 130% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie.

W wyniku wprowadzenia powyższych zmian w przypadku osób samotnie gospodarujących maksymalna kwota zasiłku stałego uległa zatem zwiększeniu do kwoty 1000 zł, a w przypadku osoby w rodzinie – do kwoty 780 zł. Jednocześnie nie wprowadzono zmian w zakresie pozostałych zasad mających zastosowanie przy udzielaniu świadczeń pieniężnych, w szczególności nie uległy zmianie obowiązujące kryteria dochodowe.

Na podstawie art. 8 ustawy o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustala się przez porównanie dochodu osoby lub rodziny z odpowiednim kryterium dochodowym. Kryterium to wynosi obecnie 776 zł dla osoby samotnie gospodarującej i 600 zł dla osoby w rodzinie.

Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu;

składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.

Podkreślenia wymaga, że katalog obciążeń pomniejszających dochód, jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu określony w art. 8 ust. 3 i 4 oraz 4a ustawy o pomocy społecznej jest na gruncie tej ustawy zamknięty. Enumeratywne wyliczenie ww. wyłączeń oznacza, że każdy pozostały rodzaj dochodu, niewymieniony w ust. 4 i ust. 4a, należy wliczyć do dochodu osoby/rodziny. Z uwagi na taką konstrukcję przepisu dodatek mieszkaniowy jest uwzględniany w dochodzie osoby bądź rodziny ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. Przy czym należy zaznaczyć, że dodatek ten nie jest potrącany od przysługującej ustawowo kwoty wspomnianego w interpelacji zasiłku stałego, tylko jest wliczany do dochodu w oparciu, o który przyznaje się zasiłek stały.

W tym miejscu należy zaznaczyć, że szeroka definicja dochodu zawarta w ustawie o pomocy społecznej uzasadniona jest charakterem pomocy społecznej jako ostatniego ogniwa w systemie zabezpieczenia społecznego.

Odpowiadając natomiast na pytanie dotyczące ewentualnych zmian ustawy o pomocy społecznej w zakresie poruszanej przez Pana Posła w interpelacji tematyki wyjaśniam, że wprowadzona w ustawie o pomocy społecznej zasada uwzględniania wszystkich dochodów, bez względu na ich pochodzenie, wprowadzająca nieliczne wyjątki wymienione w ust. 4 i ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, związana jest ściśle z wyrażoną w art. 2 ww. ustawy zasadą subsydiarności. W myśl owej zasady celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Instytucja ta ma zatem charakter pomocniczy w zakresie wsparcia osób w pokonywaniu życiowych trudności, a także dopełnia świadczenia, które prawnie zabezpieczone są przez inne systemy. Osoby ubiegające się o pomoc z systemu pomocy społecznej powinny w pierwszej kolejności skorzystać z przyznanych im przez przepisy innych ustaw uprawnień, z własnych zasobów majątkowych (pieniężnych i niepieniężnych) oraz z własnych możliwości działania.

Mając na uwadze powyższe informuję, iż Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej obecnie nie planuje prac nad nowelizacją ustawy o pomocy społecznej w zakresie regulacji dotyczących zasiłku stałego i dochodu.

Z poważaniem

z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Paweł Zgórzyński
Podsekretarz Stanu