Interpelacja nr 48

Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, 12.01.2024

Odpowiedź na interpelację nr 48

w sprawie wydłużenia urlopów macierzyńskich o czas pobytu dziecka po urodzeniu w szpitalu

Odpowiadający: minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk

Warszawa, 12-01-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w nawiązaniu do interpelacji nr 48 złożonej przez Panią Poseł Karinę Annę Bosak w sprawie wydłużenia urlopów macierzyńskich o czas pobytu dziecka po urodzeniu w szpitalu uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

Obowiązujące obecnie rozwiązania prawne gwarantują pracownicy skorzystanie z pełnego wymiaru urlopu macierzyńskiego w przypadku urodzenia dziecka wymagającego opieki szpitalnej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 181 Kodeksu pracy w takiej sytuacji pracownica, która wykorzystała po porodzie 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, pozostałą część tego urlopu może wykorzystać w terminie późniejszym, np. po wyjściu dziecka ze szpitala.

Łączny wymiar urlopu macierzyńskiego wykorzystywanego przez pracownicę w dwóch częściach ze względu na pobyt dziecka w szpitalu (co w praktyce często ma miejsce w przypadku porodów przedwczesnych) nie ulega zmianie. Także czas pobytu dziecka w szpitalu (nawet kilkumiesięczny) nie wpływa aktualnie na długość urlopu macierzyńskiego wykorzystywanego przez pracownicę po wyjściu dziecka ze szpitala. W przypadku porodu przedwczesnego będzie to bowiem różnica między pełnym wymiarem urlopu macierzyńskiego (ewentualnie pomniejszonym o część wykorzystaną przed porodem wynoszącą, zgodnie z art. 180 § 2 Kodeksu pracy, nie więcej niż 6 tygodni) i 8 tygodniami urlopu przypadającymi bezpośrednio po porodzie.

Powyższe rozwiązanie jest obecnie najczęściej wykorzystywane przez pracownice - matki dzieci urodzonych przedwcześnie. Warto zaznaczyć, że wniosek pracownicy - matki o przerwanie urlopu macierzyńskiego jest dla pracodawcy wiążący. Zgodnie z przepisami art. 53 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 1732, z późn. zm.) pracownica otrzymuje zasiłek opiekuńczy, jeżeli lekarz leczący dziecko uzna, że zachodzi konieczność zapewnienia opieki matki nad dzieckiem hospitalizowanym i wystawi zaświadczenie lekarskie wystawiane zgodnie ze wzorem ustalonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zatem w przypadku stwierdzonej przez lekarza konieczności sprawowania bezpośredniej opieki nad dzieckiem przez matkę pracownica może, po wykorzystaniu 8 tygodni urlopu macierzyńskiego przypadającego po porodzie, skorzystać z zasiłku opiekuńczego.

Warto podkreślić, że od dnia 26 kwietnia 2023 r. został podwyższony wymiar urlopu rodzicielskiego. Należy wskazać, że obecnie na podstawie art. 1821a § 1 Kodeksu pracy pracownicy – rodzice mają prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze do: 41 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie lub 43 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga lub więcej dzieci przy jednym porodzie. Jednocześnie każdemu z rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego z ww. wymiaru urlopu, przy czym prawa tego nie można przenieść na drugiego z rodziców dziecka (nieprzenoszalna część urlopu), o czym, stanowi art. 1821a § 4 Kodeksu pracy.

Podkreślić także należy, że pracownicy – rodzice dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem“ (Dz. U. 2023 poz. 1923) mają (zgodnie z art. 1821a § 2 Kodeksu pracy) prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do: 65 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie lub 67 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga lub więcej dzieci przy jednym porodzie. Wobec pracowników- rodziców dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym mowa powyżej, stosuje się także przepisy o wyłącznej, nieprzenoszalnej 9-tygodniowej części urlopu rodzicielskiego.

Pragę dodać, że w ministerstwie wypracowywane są już kierunki ewentualnych zmian legislacyjnych w obszarze spraw podniesionych przez Panią Poseł w przedmiotowej interpelacji. Ministerstwo współpracuje w tym obszarze ze stroną społeczną.

Z wyrazami szacunku

Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej